بیماری‌های چاق کننده کدام‌اند
همیشه چاقی به دلیل سبک زندگی اشتباه یا پرخوری نیست، گاهی بیماری‌هایی که باعث افزایش وزن یا ورم می‌شوند در بالا رفتن عدد وزن نقش بسیار مهمی دارند که تنها با درمان این بیماری‌ها می‌توانید به کاهش وزن خود کمک کنید.
افزایش وزن همیشه به معنی افزایش چربی بدن نیست. برخی بیماری‌ها می‌توانند با تغییر متابولیسم، اختلالات هورمونی یا احتباس مایعات باعث افزایش عدد وزن شوند. افراد زیادی را دیده‌ایم که طی سه روز نوسانات وزن ۱ تا ۲ کیلوگرم داشته‌اند که همیشه به دلیل تغییر سبک زندگی نیست و باید تمامی موارد توسط متخصص جراحی لاغری مورد بررسی قرار گیرد.
در ادامه بیماری‌هایی را که باعث افزایش وزن یا ورم می‌شوند به‌طور کامل معرفی خواهیم کرد.
چه داروهایی باعث افزایش وزن می‌شوند؟
بعضی داروها ممکن است در برخی افراد باعث افزایش وزن شوند. مهم‌ترین دسته‌های دارویی مرتبط با افزایش وزن عبارت‌اند از:- بعضی داروهای ضدافسردگی
- بعضی داروهای ضدروان‌پریشی
- کورتیکواستروئیدها
- بعضی داروهای دیابت
- بعضی بتابلوکرها
مشکلات مرتبط به بی‌خوابی
بی‌خوابی عامل مهمی در افزایش وزن کودکان، نوجوانان و بزرگسالان است و می‌تواند از طریق تغییر هورمون‌های اشتها و انتخاب‌های غذایی بر وزن اثر بگذارد. عدم خواب کافی به شکل‌های متفاوتی می‌تواند در نهایت افزایش وزن را به دنبال داشته باشد:- هورمون‌های اشتها
- انتخاب اشتباه غذایی
نارسایی قلبی
افزایش سریع وزن یا تورم در نواحی خاص بدن گاهی به دلیل احتباس مایعات رخ می‌دهد و می‌تواند عدد وزن را بالا ببرد، بدون اینکه چربی بدن افزایش یافته باشد. در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی، افزایش حدود ۲ تا ۳ پوند در یک روز یا ۵ پوند در یک هفته می‌تواند هشداری قابل گزارش باشد؛ با این حال، آستانه دقیق باید با تیم درمان تعیین شود. منبع: انجمن قلب آمریکا اگر خون آرام به سمت قلب و از قلب جریان داشته باشد، عملکرد سایر اندام‌های اصلی بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در نهایت مایع در بافت‌ها جمع می‌شود که در نهایت منجر به افزایش وزن و تورم در چنین بخش‌هایی از بدن می‌شود:- شکم
- پاها
- تجمع مایع داخل ریه‌ها
- سرگیجه
- بی‌اشتهایی
- تنگی نفس هنگام استراحت
- سرفه‌های مکرر
- مشکل در خوابیدن
چه بیماری‌های هورمونی باعث افزایش وزن می‌شوند؟
سندرم تخمدان پلی کیستیک
بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک (pcos) نوعی اختلال سیستم غدد درون ریز است که خانم‌ها را در سنین باروری تحت تاثیر قرار می‌دهد. معمولاً این عارضه با ناهنجاری‌های هورمونی و مقاومت به انسولین همراه است. افراد مبتلا به این عارضه مقاومت به انسولین را تجربه می‌کنند که در نهایت منجر به افزایش وزن می‌شود. افراد مبتلا به این بیماری در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ و همچنین سطح بالای کلسترول هستند. PCOS یک بیماری مزمن است، اما علائم و پیامدهای آن با اصلاح سبک زندگی و در صورت نیاز دارو قابل مدیریت هستند. درمان متناسب با علائم و شرایط هر فرد انجام می‌شود. منبع: ACOG بیشتر بخوانید: ارتباط سندرم تخمدان پلی کیستیک و چاقی
بیماری تیروئید
کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث افزایش وزن شود، اما معمولاً همراه با علائمی مثل خستگی، احساس سرما، یبوست، خشکی پوست و کاهش تمرکز است. منبع: NHS کم کاری تیروئید شرایطی است که غده تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند. این شرایط بر بسیاری از عملکردهای بدن از جمله متابولیسم بدن تاثیر می‌گذارد، در واقع باعث کاهش سرعت متابولیسم می‌شود. علائم این عارضه به شرح زیر است:- افزایش وزن
- یبوست
- خستگی مداوم
- سفتی مفصل و درد عضلات
- خشکی پوست و مو
- احساس افسردگی
- احساس سرما
سندرم کوشینگ
هورمون کورتیزول به نگه داشتن محدوده نرمال قند خون و همچنین فشار خون کمک می‌کند. زمانی که غدد فوق کلیوی بیش از حد این هورمون استرس را تولید کند، باعث تجمع چربی در شکم و گردن می‌شود. این حالت منجر به کبودی بیشتر، ضعیف و لاغرتر شدن اندام‌ها، علائم استرچ مارک و گردی صورت می‌شود. درمان سندرم کوشینگ به علت آن بستگی دارد و ممکن است شامل کاهش یا تنظیم داروهای کورتونی، جراحی، داروهای کنترل‌کننده کورتیزول و در برخی موارد پرتودرمانی باشد.
آیا مشکل کلیه باعث چاقی می‌شود؟
بیماری کلیوی می‌تواند باعث افزایش وزن شود، اما معمولاً این افزایش به دلیل تجمع آب و نمک در بدن و ایجاد ورم است، نه افزایش مستقیم چربی. منبع: NIDDK افزایش وزن ناگهانی یا تورم در پاها نشانه‌ای از بیماری کلیوی مانند نارسایی کلیوی یا سندرم نفروتیک است. تصفیه مواد زائد و مایعات از بدن بر عهده کلیه‌هاست. اگر کلیه‌ها دچار آسیب شوند، ممکن است دفع مایعات به‌درستی انجام نشود؛ در نتیجه بدن آب و نمک را نگه می‌دارد و عدد وزن افزایش پیدا می‌کند. از علائم دیگری این بیماری می‌توان به چنین مواردی اشاره کرد:- احساس خستگی
- مشکلات مرتبط به خواب
- گرفتگی عضلات
- بی اشتهایی
- ادرار خونی یا کف آلود
- نیاز مکرر برای ادرار
- چشم‌های پف کرده
بیماری سیروز
بیماری سیروز به نوعی بیماری پیشرونده است که در این حالت بافت اسکار جایگزین بافت سالم در کبد می‌شود. چنین شرایطی می‌تواند منجر به تجمع مایع شکمی می‌شود و این علائم را به دنبال خواهد داشت:- فتق ناف یا اینگوینال
- دل درد
- تورم مچ پا
- مشکلات تنفسی
- فتق ناف یا اینگوینال
- افزایش وزن
آیا ورم بدن باعث افزایش وزن می‌شود؟
بله. احتباس مایعات می‌تواند در مدت کوتاهی وزن را بالا ببرد، بدون اینکه مقدار چربی بدن افزایش یافته باشد. بیماری‌های قلبی، کلیوی و کبدی و بعضی داروها از علل مهم ورم هستند. کلیه، کبد، قلب، تیروئید، بعضی داروها و حتی عفونت می‌توانند در ایجاد ورم نقش داشته باشند. منبع: NHS| افزایش وزن ناشی از چربی | افزایش وزن ناشی از مایع |
|---|---|
| معمولاً تدریجی است | ممکن است سریع باشد |
| تورم ندارد | ممکن است مچ و پا متورم شوند |
| با دریافت کالری ارتباط دارد | ممکن است ناشی از بیماری باشد |
| طی چند روز نوسان شدید کمتری دارد | ممکن است با نوسان سریع وزن همراه باشد |
تفاوت چاقی واقعی با افزایش وزن ناشی از احتباس مایعات
افزایش عدد وزن همیشه به معنی چاقی نیست:- چاقی: افزایش بافت چربی بدن
- ادم یا ورم: افزایش آب بین‌بافتی
- گلیکوژن و محتویات روده: از عوامل نوسان طبیعی وزن
- بیماری‌های قلبی، کلیوی و کبدی: از علل افزایش وزن ناشی از تجمع آب
آیا عفونت باعث چاقی می‌شود؟
عفونت معمولاً باعث افزایش چربی بدن نمی‌شود. با این حال، در بعضی عفونت‌ها التهاب، کاهش فعالیت روزانه، تغییر اشتها یا احتباس مایع می‌تواند عدد ترازو را به‌طور موقت تغییر دهد. این تغییر وزن با چاقی یکسان نیست؛ چاقی به افزایش بافت چربی گفته می‌شود، در حالی که احتباس مایع به تجمع آب در بافت‌ها مربوط است. بنابراین اگر وزن هم‌زمان با عفونت بالا رفت، نباید صرفاً بر اساس عدد ترازو آن را افزایش چربی دانست. سرعت تغییر وزن و وجود ورم می‌تواند به تشخیص تفاوت این دو حالت کمک کند: افزایش وزن ناشی از مایع ممکن است سریع‌تر رخ دهد و با تورم مچ یا پا همراه باشد، اما افزایش بافت چربی معمولاً تدریجی‌تر است. در نتیجه، «چاقی» پیامد مستقیم و معمول عفونت نیست و تغییر وزن در این شرایط می‌تواند موقت و ناشی از التهاب، کاهش فعالیت، تغییر اشتها یا تجمع مایعات باشد.آکرومگالی
آکرومگالی یک وضعیت هورمونی ناشی از تولید بیش از حد هورمون رشد در غده هیپوفیز است و از علل شایع افزایش وزن نیست. تورم و بزرگ شدن دست‌ها و پاها و تغییرات صورت و فک از نشانه‌های مهم آن هستند. درمان، بسته به علت بیماری، می‌تواند شامل جراحی یا پرتودرمانی باشد.آیا سرطان می‌تواند باعث افزایش وزن شود؟
بیشتر سرطان‌ها با افزایش وزن مستقیم شناخته نمی‌شوند. با این حال، بعضی سرطان‌ها می‌توانند با تجمع مایع، تغییرات هورمونی یا درمان‌های خاص باعث افزایش عدد وزن شوند. بنابراین افزایش وزن به‌تنهایی نشانه سرطان نیست.سرطان تخمدان
در سرطان تخمدان، بزرگ شدن شکم یا افزایش عدد وزن ممکن است در بعضی موارد به دلیل تجمع مایع در شکم باشد؛ اما این علامت اختصاصی نیست و معمولاً همراه با علائمی مانند نفخ مداوم، درد لگن، سیری زودرس یا تغییرات ادراری بررسی می‌شود.بیماری‌های همراه با چاقی: سندرم متابولیک
سندرم متابولیک معمولاً پیامد یا همراه چاقی شکمی است، نه علت اولیه افزایش وزن. این سندرم با مجموعه‌ای از اختلالات مانند فشار خون، قند خون، چربی و کلسترول غیرطبیعی همراه است و خطر ابتلا به دیابت، سکته و بیماری قلبی را افزایش می‌دهد. معمولا بیماران هیچ نشانه واضحی از این عارضه ندارند مگر اینکه متوجه تجمع چربی در اطراف شکم خود شوند. پزشک توصیه به تغییر رژیم غذایی و انجام تمرینات ورزشی می‌کند. در صورت موفقیت آمیز نبودن این موارد در نهایت جراحی لاغری را پیشنهاد خواهد شد.چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بدون دلیل مشخص دچار افزایش سریع وزن شده‌اید، باید برای بررسی علت افزایش وزن به پزشک مراجعه کنید. پزشک در خصوص سوابق پزشکی شما و هر علائمی که دارید از شما توضیحاتی می‌خواهد. در صورت نیاز معاینات فیزیکی انجام می‌گیرد و می‌بایست آزمایش خون نیز انجام دهید.چرا در یک روز ۲ کیلو وزن اضافه کردم؟
افزایش ۱ تا ۲ کیلوگرم در یک یا چند روز معمولاً بیشتر به تغییر آب بدن، مصرف نمک و کربوهیدرات، محتویات روده و چرخه قاعدگی مربوط است تا افزایش واقعی چربی. معمولا این نوسانات در طی کوتاه مدت طبیعی است. به طور مثال اگر بدن در طی سه روز بین ۱ تا ۲ کیلوگرم در حال نوسان است، احتمالا چنین مواردی نقش دارد:- محتویات داخل روده
- ذخایر آب در بدن
- ذخایر گلیکوژن
- ذخایر پروتئین ناپایدار
چرا در یک هفته ۵ کیلو وزن اضافه کردم؟
دلایل مختلفی می‌تواند در نوسانات وزن نقش داشته باشد:- مصرف زیاد مواد غذایی فراوری شده
- کمبود خواب
- قاعدگی
- استرس، اضطراب و افسردگی
- قبل و در طول یائسگی
- احتباس مایعات به دنبال اختلال در عملکرد کبد، کلیه و قلب
- کاهش متابولیسم با افزایش وزن
- کاهش فعالیت بدنی
- تنگی نفس
- تورم پا
- درد شکم
- کاهش ادرار
- ورم صورت
- ضعف شدید
سوالات متداول
بیماری‌هایی که باعث افزایش وزن می‌شوند کدامند؟
اختلالات هورمونی، کم کاری تیروئید، PCOS، بیماری‌های کلیوی، بیماری‌های متابولیک، التهاب مزمن و مصرف برخی داروها.
افزایش وزن ناگهانی نشانه چیست؟
معمولا نشانه احتباس مایعات، ورم بدن، مشکلات کلیوی یا اختلالات هورمونی است.
آیا چاقی بدون پرخوری خطرناک است؟
بله، چون می‌تواند نشانه یک بیماری زمینه‌ای جدی باشد.
مشکلات هورمونی چگونه باعث چاقی می‌شوند؟
با کاهش متابولیسم، افزایش مقاومت به انسولین و احتباس آب.
کم کاری تیروئید چقدر روی وزن تأثیر دارد؟
می‌تواند باعث افزایش وزن تدریجی و مقاوم به رژیم شود.
آیا ورم بدن باعث افزایش وزن می‌شود؟
بله، این افزایش وزن معمولا کاذب و ناشی از احتباس مایعات است.
تفاوت چاقی و احتباس مایعات چیست؟
چاقی افزایش چربی است، اما احتباس مایعات ناشی از تجمع آب در بدن است.
برای بررسی افزایش وزن به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
به پزشک عمومی، متخصص داخلی یا غدد مراجعه کنید.
مطالب مرتبط